Zorg dat nooit een leerling iets overkomt – onder schooltijd.

 

Vandaag deed de rechter uitspraak in de zaak van het verdronken Syrische meisje Salam. Na het schoolzwemmen is zij, terwijl de rest van de klas aan het douchen was, op onverklaarde wijze in het diepe zwembad terechtgekomen. Zowel de badmeesters als de groepsleerkracht zijn aangeklaagd. Deze zaak deed stof opwaaien, niet alleen vanwege de tragiek van het meisje dat een oorlogsgebied was ontvlucht en uitgerekend in het veilige Nederland omkwam; maar ook omdat de vraag aan de orde is of, en wanneer, leerkrachten persoonlijk aansprakelijk mogen worden gehouden voor ongelukken onder schooltijd.

In de pakweg 40 jaar dat een leraar in het voortgezet onderwijs voor de klas staat, geeft hij 30.000 lessen. In totaal zijn er dan een kleine miljoen leerlingen tussen 12 en 18 jaar voor een lesuur zijn lokaal binnengewandeld.

Dat gaat vrijwel altijd goed, maar bij zulke aantallen gebeuren er natuurlijk ook wel eens ongerechtigheden. De ene leerling geeft de andere een duw en die valt tegen de muur. Een leerling laat de iPad van een andere leerling vallen. Een andere leerling jat de rekenmachine van zijn klasgenoot, omdat hij z’n eigen Casio kwijt is. Een leerling trekt een ander aan zijn jas en die gaat stuk.

Zijn zulke ongerechtigheden de leraar te verwijten? Had hij/zij dat door ‘beter toezicht’ kunnen, nee moeten voorkomen? Ik denk – en hoop – dat maar weinig mensen deze vragen met ‘ja’ beantwoorden.

Dan zijn er de grotere risico’s, vooral bij buitenschoolse activiteiten. Museumbezoek. Sportdagen. Dagexcursies. Fietstochten. Werkweken. Buitenlandse reizen. Allemaal bezigheden die ouders en leerlingen op prijs stellen, maar waarbij door de minder goed te controleren omgeving het risico op pech of fysieke schade groter is.

Deze bezigheden zijn niet wettelijk verplicht; de school maakt zelf uit of & hoe ze deze organiseren. De leraar krijgt van het schoolbestuur opgedragen de begeleiding te verzorgen. De werkgever moet zorgen dat de leraar daartoe voldoende is toegerust, qua begeleidingscapaciteit, kennis en faciliteiten.

Ook dat gaat meestal goed. Maar tijdens de – serieus – honderden buitenschoolse activiteiten die een leraar tijdens zijn carrière begeleidt, waarbij duizenden leerlingen betrokken zijn, gebeurt natuurlijk ook wel eens wat. Geen leraar is immuun voor, of kan garantie bieden tegen, pech. Een leerling doet een sliding op het sportveld en blesseert zo een medeleerling. Een leerling wordt bestolen tijdens de Romereis. Een leerling wordt onzedelijk bejegend in de tram op weg naar het Concertgebouw. Een leerling fietst tegen een Amsterdammertje en breekt een tand.

Kan/moet een leraar dat allemaal voorkomen? Een scheidslijn tussen onvermijdelijke pech en verwijtbare nalatigheid is niet gemakkelijk te trekken. Temeer daar leerlingen tussen 12 en 18 geen brave poppetjes zijn die strikt opvolgen wat de meester zegt. Die zoeken de risico’s soms bewust op. En omdat het kinderen zijn, hebben ze risico’s soms niet eens in de gaten of onderschatten ze die.

Daarbij: de meeste mensen zouden er niet over peinzen om *ouders* te vervolgen die moeten meemaken dat hun kind onder hun toeziend oog een ongeluk krijgt of iets anders naars overkomt. Het is al erg genoeg dat de ouders daarna vaak gebukt gaan onder een pijnlijk en langdurig schuldgevoel. Ook als er sprake is van duidelijke verwijtbaarheid, komen deze ouders zelden of nooit voor de rechter. En dan hoeven deze ouders nog ‘maar’ zorg te dragen voor een, twee of drie kinderen. De leraar heeft er tientallen onder zijn hoede.

Je kunt je daarom afvragen hoe reëel en hoe rechtvaardig het is om leraar die beroepshalve de zorg krijgt voor de fysieke veiligheid van dertig leerlingen per uur, in de klas en daarbuiten, bij calamiteiten *persoonlijk* aansprakelijk te stellen. Is het reëel om van hem of haar persoonlijk de garantie en aansprakelijkheid te verlangen die we niet eens van de ouders zelf vergen?

Geen gemakkelijke vraag. Maar wel een die er in dit verband toe doet.

P.S.: de rechter sprak vandaag de groepsleerkracht vrij; de badmeesters zijn veroordeeld tot een taakstraf. De reden voor de vrijspraak is dat de school de groepsleerkracht onvoldoende had geïnformeerd over haar toezichthoudende taak. Had de school dat wel gedaan, dan had ook de leerkracht nu een strafblad gehad.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s