Onderwijsbeleid à la de PvdA, op tweederde van de rit

jethoed

 

 

 

 

 

 

 

Dit kabinet trad in oktober 2012 aan. We schrijven nu maart 2015. Het kabinet is op (minimaal) tweederde van de rit. Het eerste interview dat de OCW-bewindslieden afgaven, vond ik omineus. Na de laatste verkiezingen vroeg ik mij af: wat heeft de PvdA, de partij die mijn stem kreeg, gedaan aan onderwijsbeleid om mijn vertrouwen te herwinnen of behouden?

Bezig deze vraag te beantwoorden, stuitte ik op Jet Bussemakers verzoek aan mijn adres of ik voortaan mijn leerlingen wil screenen op radicalisering. Bij verdachte signalen dien ik mijn lieverds te verklikken aan de boven mij gestelden. Nu heb ik nogal wat leerlingen die in Allah geloven in plaats van in God of in Niets, dus alle reden die eens stevig in de smiezen te houden. Nietwaar? Je weet maar nooit met die lui.

Zo heb ik er weer een maatschappelijke taak bij. Leraar, elke dag anders. Nu weer argwanende soldaat in dienst van de burgerveiligheid. Mijn vertrouwen in de mij toevertrouwde leerlingen is per decreet nog maar ene vinger lang.

Maar ja, omdat ik nogal wat tijd vermorste met de Facebookpagina’s van mijn 250 leerlingen kritisch door te ploegen op zoek naar radicale ‘likes’ en juichcommentaren bij gruwelijke YouTube-video’s, kreeg ik hun proefwerken helaas niet nagekeken. Helaas ontvangt deze soldaat geen soldij voor zijn spionagewerk, waarmee ik mijn buurjongen zou kunnen vergoeden voor het vervangend nakijkwerk terwijl ik achter mijn te radicaliseren leerlingen aanjaag.

Toen bedacht ik mij dat dit probleempje past in een reeks ontwikkelingen op het gebied van het OCW-lerarenbeleid, dat van een strategisch autisme getuigt waar zelfs ons onvolprezen Passend Onderwijs geen weg mee zou weten. Dat ik in de afgelopen kabinetsperiodes met o.a. de PvdA op Onderwijs wel héél veel extra taken op mijn lerarenbordje kreeg. Terwijl mijn professionele status meer is gaan lijken op die van de lopende-bandmedewerker, aangezien ik steeds meer lessen aan steeds meer leerlingen geef met een steeds strengere controleur tegenover me.

Ook bedacht ik mij dat op andere OCW-terreinen – van studiefinanciering via lerarenregister en financiële transparantie tot het high-stakes toetscircus – de verrichtingen van deze minister evenmin stroken met mijn wensen.

Aldus besloot ik de PvdA-website te bezoeken en een serieus getoonzet berichtje voor Jet achter te laten. (Ook al weet ik dat Jet nooit antwoordt.) Zo kon ik tenminste het ventiel van de snelkookpan van mijn PvdA-ongenoegen enige lucht te geven. (Ook al weet ik dat bij de PvdA dan helemaal niemand meer antwoordt; ze kunnen het zich blijkbaar veroorloven.) Ik schreef het volgende:

“Wederom wordt een maatschappelijke taak op het bordje van de leraar gelegd. Naast obesitas, criminaliteit, tienerzwangerschap, ontlezing, gebrek aan burgerzin en drugsgebruik moeten we nu ook radicalisering bestrijden, via de zoveelste oekaze uit Den Haag.

En als er straks een leerling van mij radicaliseert, is het natuurlijk mijn schuld. Want die heb ik niet op tijd opgemerkt.

Ik wil deze enkele kwestie graag in een iets breder perspectief plaatsen. Ik heb namelijk het idee dat de PvdA – bij alle ogenschijnlijk leraargezinde retoriek – de leraar structureel overvraagt en onderfaciliteert. Daarbij dat de PvdA dat allang in de gaten had moeten hebben – en dat zelfs heeft – maar niettemin stekeblind doordraaft op dit heilloze pad.

Over lumpsum en ‘opgepompte’ scholen

Héél even terug in de tijd. In 1997 werd door PvdA-minister Ritzen de ‘lumpsum’ ingevoerd in het onderwijs. Het leek *tout* politiek Den Haag uitermate verstandig om voortaan een zak met geld naar de geprivatiseerde schoolbestuurders te schuiven, die dat dan naar eigen inzicht kunnen besteden. Vrijwel alle oormerken vlogen er direct af. Het motto was ‘door privatisering krijg je meer kwaliteit voor minder geld’. En hee, de handige econoom Ritzen – de ideologische veren afgeschud – werd direct onderwijsbestuurder in Maastricht.

Wat deden die schoolbesturen? Je kon het voorspellen. Eerst hun eigen salarissen dik, dik omhoog. Er zijn schoolbesturen die zichzelf het salaris van een minister of staatssecretaris aanmat(igd)en, en daartoe hun school oppompten met zoveel mogelijk leerlingen en studenten. We kregen een fusiegolf van jewelste, met onderwijsgiganten van vele duizenden leerlingen. Want hoe meer leerlingen, hoe meer geld voor de bestuurders. Massaliteit troef. En hee, de PvdA-minister Bussemaker zegt het leraarschap wel ‘het mooiste beroep ter wereld’ te vinden, maar werd zelf toch liever ook maar onderwijsbestuurder.

Ook pompten die schoolbesturen hun hofhouding op. HEEL veel geld naar huisvesting en nieuwbouw, HEEL veel geld ook naar riskante investeringen, HEEL veel geld naar adjunctbestuurders, managers, clustermanagers, coördinatoren, afdelingsleidingen, toezichthouders, beleidsmedewerkers, juridisch adviseurs, accountants en zelfs een enorme stroom externe adviseurs en ‘onderzoeksbureaus’. Plus een fors kapitaal naar alle ‘educatieve’ hobbyprojecten waar bestuurders status aan meenden te moeten ontlenen. Vraag er Jet Bussemakers recente werkgever, de Hogeschool van Amsterdam, maar eens naar.

Niet hun eigen kapitaal, ben je mal. Kapitaal dat de belastingbetaler de bestuurders verschaft, en menselijk kapitaal dat ouders aan hun zorgen toevertrouwen.

De leraar werd dankzij Hays’ Functie Waarderings Systeem op de allerlaagste sport van de onderwijssalarisladder gezet. Iedereen die op school het lesgeven verruilt voor een coördinatie- of managementtaak, gaat meer verdienen dan de leraar. Lesgeven wordt letterlijk het laagst gewaardeerd van alle hoogopgeleide bezigheden op een school.

Want ‘het gaat om goed lesgeven’, nietwaar? Door ‘de echte deskundigen’. Met ‘de leerling die centraal staat’.

O ja, de leraar werd ook nog vijf jaar op de nullijn gezet. De crisis moet toch érgens van betaald worden?

Veel publiek geld en veel financiële debâcles

Intussen is dankzij die mede door de PvdA aangejaagde privatisering en lumpsum het OCW-budget opgelopen van 16 tot bijna 35 miljard euro. Een ruime verdubbeling. Maarre… waar is al dat geld? Hooguit een derde daarvan is verklaarbaar door inflatie, de rest is gewoon HEEL VEEL EXTRA publiek geld, overgemaakt naar de schoolbesturen. Die vertellen ons niet wat ze er precies mee doen, en hoeven dat – als private partij – ook niet. Jaarverslagen blinken uit in vaagheid en het op elkaar kletteren van ‘medewerkerskosten’ en overhead.

Ook zag het afgelopen decennium een steeds langere stoet van financiële onderwijsdebâcles, waarbij schoolbestuurders de vele publieke miljoenen EXTRA minder aan onderwijs dan aan al die leuke hobby’s bleken te hebben uitgegeven, op een roekeloze en letterlijk onverantwoorde manier. Amarantis. BOOR. Zadkine. InHolland. Friesland College. Scholingsboulevard Enschede. Arcus College. Wederom BOOR. ROC-ASA. Topje van een ijsberg? Het is zelf een hele ijsberg geworden.

Maar voor de PvdA geen reden om schoolbesturen tot meer bestedingen aan lesgeven te dwingen. Ook hield de PvdA een door Kamerleden gevraagd onderzoek naar zulke bestedingen tegen. Ook voor de goedbetaalde, maar soms toch nalatige Toezichthouders op de publieke miljarden heeft de PvdA niets geregeld.

Tussen droom en daad

Wat zien wij, ouders en andere belastingbetalers, voor al die extra miljarden terug? Iedereen weet: goed onderwijs draait voor dik 90% om goed lesgeven door goede leraren aan hanteerbare groepen van leerlingen. Maar ondanks die ruime verdubbeling van de miljarden gebeurde er in de klas vrijwel NIETS.

Voor al dat EXTRA geld hadden we de klassen kunnen halveren. Hadden we individuele begeleiding voor leerlingen kunnen organiseren. Hadden we de allerbeste studenten kunnen werven voor een wat beter betaald, minder overspannen leraarschap. Hadden we uitstekende faciliteiten voor in de klas kunnen betalen. Hadden we leraren meer tijd kunnen gunnen voor de verbetering van hun lessen. In ieder geval hun lestaak en de klassengrootte kunnen normaliseren naar wat in de EU gangbaar is. Het lijken me wensen waar ouders en leerlingen ook blij mee zouden zijn.

Maar niks daarvan. Wie niet wegkijkt, ziet zelfs achteruitgang:
1. leerresultaten lopen terug; de Nederlandse PISA-scores voor taal, wiskunde en natuurkunde lopen gestaag achteruit, terwijl andere westerse landen ons in ijltempo inhalen;
2. zo’n 20 tot 25% lessen wordt gegeven door onbevoegde leraren, van wie er veel niet of te weinig kaas hebben gegeten van de lesstof; dat zijn zo’n 20.000 leraren; en besturen mogen dat voor ons verzwijgen; met dank aan de onderwijsminister;
3. door de crisis bezuinigen schoolbesturen op lesgeven: klassen worden groter, leraren worden slechter betaald; en moeten steeds meer lesgeven met minder voorbereidingstijd en correctietijd;
4. leraren zijn steeds meer tijd kwijt aan andere zaken dan goed lesgeven, en worden middels wortel & stok aan het lijntje van bestuurders en Inspectie gehouden; gedwongen tot ‘scholingen’ en een ‘register’ waarvan ze het nut niet inzien en waarvan echt niemand het nut kan bewijzen;
5. het lerarenberoep is dan ook minder populair dan ooit onder de groep van goede havisten en vwo-ers; onder goede hbo- en wo-studenten; en binnen vijf jaar loopt een groot deel van de jonge, vers gekwalificeerde leraren voor de klas weg;
6. leraren krijgen steeds meer ‘bijzondere’ leerlingen in de klas geschoven, die voorheen specialistische begeleiding kregen (autisten, ADHD-ers en andere gehandicapte of gedragsgestoorde leerlingen) zonder de benodigde faciliteiten en expertise. OCW wijst naar de scholen, de scholen wijzen terug of wijzen naar de leraren; de leraar mag het zelf uitzoeken.

Dit vat een aantal ontwikkelingen in het onderwijs samen van pakweg 20 jaar, mede door de PvdA vormgegeven onderwijsbeleid. Onder een reeks PvdA-ministers en -staatssecretarissen. Slotsom: onderwijs kost ons HEEL VEEL meer geld, maar levert minder op, is kwetsbaarder, mede door steeds lager opgeleide en onder druk staande leraren met een idioot grote ‘productie’ (= aantal lessen x aantal leerlingen) en steeds meer ‘aanvullende’ taken waarvoor je hen niet serieus kunt stellen. OCW noch de PvdA leggen over deze ontwikkeling enige verantwoording af. Noch weten ze iets effectiefs te doen aan de ongewenste gevolgen.

Negeren is niet leren

Deze kritiek is niet nieuw. In wezen zing ik hier een oud liedje, dat al bijna 10 jaar meegaat. Ook voor de PvdA is de kritiek niet nieuw. Maar het teleurstellende is dat de PvdA er GEEN BAL mee doet. PvdA-woordvoerders komen en gaan en buigen mee met het autistische beleid. Bussemaker is op de hand van de ‘privatisering’, de ‘lumpsum’, het zo min mogelijk eisen en voorwaarden stellen aan schoolbesturen, en het zo min mogelijk verantwoording afleggen over bestedingen aan het primaire proces (het eigenlijke lesgeven, door gekwalificeerde leraren aan hanteerbare klassen). Ex-onderwijsbestuurder Jet wil niet dat schoolbesturen er voor uitkomen hoeveel lessen bevoegd worden gegeven, ze wil niet dat schoolbesturen vertellen hoeveel leerlingen er in hun klassen zitten.

Wel wil Bussemaker dat leraren nu eens X doen (‘werken aan hun registratie-eisen’) dan weer Y (‘de muur rond hun klaslokaal afbreken’ en ‘differentiëren en maatwerk leveren’), dan weer Z (‘maatschappelijke bijdragen leveren in de vorm van radicalisering herkennen en vooroordelen bestrijden’). Voorbijgaand aan hun evident overspannen taak: gezien hun aantal lesuren en aantal leerlingen zijn leraren in Nederland gedwongen bijna 50% ‘productiever’ te zijn dan hun collega’s uit vergelijkbare EU-landen. Leuk, maar het betekent ook 50% minder tijd voor kwaliteit. You can’t have your cake and eat it, Jet.

Slotsom

In 2012 gaf ik mijn stem nog aan de PvdA, mede vanwege de hoopvolle beloften t.a.v. het onderwijsbeleid, en mede vanwege Asscher. Ik ben bitter teleurgesteld, van meet af aan eigenlijk, en zie geen enkele aanleiding tot enige hoop dat dit in de resterende kabinetsperiode nog goedkomt. Loze oekazes over antiradicaliseringsprogramma’s helpen daar al helemaal niet bij. Deze PvdA blijft koste-wat-het-hun-kost volhouden dat ze op de goede weg zijn. Leraren zijn cynischer dan ooit.

Welaan, PvdA, uw onderwijsbeleid kost veel, Meer dan u, mij, en onze leerlingen lief is. Om een slogan uit de periode-Bos aan te halen: dit onderwijs zou ZOVEEL beter kunnen. Voor hetzelfde geld. Maar helaas zit uw modieuze en roekeloze privatiseringsideologie u, en anderen, en mij, in de weg.”

Dat was het. We zijn een week onderweg, sinds ik bovenstaande op de PvdA-website plaatste. Wat denkt u, zou er nog een antwoord komen?

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

4 Responses to Onderwijsbeleid à la de PvdA, op tweederde van de rit

  1. Joyce Nijs says:

    Jij zegt het, ik denk het.
    Hear Hear!

  2. thmensen says:

    We zijn een paar maanden verder en ik ben (erg) benieuwd naar wat er verder is gebeurd. Zijn er meer of minder serieuze reacties geweest op uw ‘midterm review’ ?
    Bedankt voor uw bijdrage(n) aan dit debat.
    Theo Mensen
    0653469834

  3. Rob Alberts says:

    Een luisterend oor ontbreekt bij Haagse politici.

    Maar een sterke tegenkracht weet Onderwijsland jammer genoeg ook niet te ontwikkelen.

    Bezorgde groet,

  4. leerkracht PO says:

    via twitter kom ik hier terecht
    en ik lees hier mijn eigen gedachten
    confronterend en verschrikkelijk waar
    ook de reactie van Rob (helaas)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s