Hoe langstudeerders de boete moeten afwenden

 

 

 

 

 

 

 

Staatssecretaris Zijlstra heeft studenten die langer dan vijf jaar over hun studie doen, een boete opgelegd van 3000 euro per studiejaar. Dit bovenop hun collegegeld van 1650 euro, die ze sowieso al betalen. Al jarenlang heeft deze groep ‘langstudeerders’ geen recht meer op studiefinanciering; ze bedruipen zich financieel zelf.

Momenteel is een aantal studenten naar de rechter gelopen om bezwaar te maken tegen de langstudeerboete van 3000 euro. Volgens Joop.nl vinden ze de maatregel een ‘ordinaire bezuiniging’ die de toegang tot het hoger onderwijs belemmert. Ook vinden ze het onrechtvaardig dat het bedrag niet is geïndexeerd en de boete halverwege het studiejaar wordt ingevoerd.

Studenten kunnen bij de rechter kansloze argumenten gebruiken of kansrijke argumenten. Kansloos acht ik sentimentele argumenten, zoals dat de langstudeerdersmaatregel ‘ordinair’ is of een feitelijk argument waar op zich geen bezwaar tegen bestaat zoals dat de maatregel bezuinigend werkt.

Dat de boete de toegang tot het onderwijs belemmert, is precies de bedoeling van de staatssecretaris: studenten de toegang tot de studiejaren zes, zeven, acht etcetera belemmeren zodat ze in vijf jaar klaar proberen te zijn. Ook dat argument houdt dus voor geen rechter stand.

Dat het bedrag niet wordt geïndexeerd of dat de boete halverwege het studiejaar wordt ingevoerd, vind ik peanut-argumenten. Stel dat de staatssecretaris de studenten hier halverwege tegemoet komt. Is de invoering dan verder probleemloos? Hebben de studenten dan ‘gewonnen’? Welnee.

Er zijn twee belangrijke, houtsnijdende en daarmee kansrijkere argumenten tegen Zijlstra’s langstudeerdersboete. Het ene is principieel liberaal – en daar mag de VVD-er Zijlstra aan gehouden worden – en het andere financieel.

Het financiële argument is dat de hoogte van de boete op geen enkele manier in verhouding staat tot de schade die universiteit of samenleving lijdt indien een student niet in vijf maar in zes, zeven of acht jaar afstudeert. Die schade is namelijk minimaal. Een student die langer studeert dan de reguliere termijn van vier of vijf jaar, staat gewoon langer in de computer, maar neemt weinig of geen extra zaken af die de universiteit feitelijk geld kosten. Langstudeerders nemen niet meer onderwijs af, maar spreiden het volgen van onderwijs uit over een langere periode. Dat kost niks. Langstudeerders kosten door de bank genomen maar weinig extra begeleiding; vertraagde studenten krijgen geen mentor op hun nek, en het aantal gesprekken in het kader van de scriptie is niet of maar weinig hoger dan bij reguliere studenten. Wat ze eventueel extra kosten aan gebruik van de bibliotheek en andere algemene voorzieningen wordt allang betaald uit hun reguliere collegegeld. Kortom, langstuderen maakt een student voor de samenleving niet of nauwelijks duurder dan een reguliere student, en het kleine beetje extra betaalt hij allang zelf.

Dan kom ik bij het principiële argument. Want waaróm zou de student over de studie rechten, economie of Chinees een paar jaar langer doen dan een aantal van zijn studiegenoten? Daar moeten we naar raden. Volgens sommigen (velen?) komt dat door luiheid. Maar die slaan daar maar een slag naar. Het aantal studenten dat elke dag feest en zuipt en naait en ‘s ochtends in bed blijft, is volgens mij klein en ook nog sterk geslonken vergeleken met de generatie babyboomers.

Sommigen doen langer over hun studie omdat ze er naast werken, soms in de vorm van een onderneming. Dat is niet raar. Ten eerste is werken gunstig voor je cv, ten tweede voor je portemonnee. Dat laatste komt erg goed uit in een tijd waarin de kamerhuur verdubbelde, de basisbeurs al sinds 1986 niet meer is geïndexeerd, en de overheid je alleen wil ‘helpen’ met torenhoge rentedragende schulden.

Kortom, de overheid wil ‘meer eigen verantwoordelijkheid’ van de studenten.

Dan komt nu het aangekondigde principiële argument: een overheid die van studenten meer eigen verantwoordelijkheid eist, dient hun de ruimte voor eigen keuzes niet te ontnemen. Een beetje liberaal laat mensen zelf hun eigen keuzes maken om hun leven in te richten, voorzover ze de consequenties van die keuzes zelf dragen. Iemand moet zelf kunnen weten of hij vier jaar full-time rechten of economie studeert, of daar acht jaar over doet omdat hij tegelijk een onderneming laat opbloeien of een hoge studieschuld wil vermijden. Juist omdat het de samenleving en de universiteit niks extra’s kost. Na vijf jaar houdt in alle gevallen de studiefinanciering op, dus langstudeerders kosten ook op dat vlak niks extra.

Iemand moet zelf kunnen weten of hij vijf jaar full-time natuurkunde studeert, of daar acht jaar over doet omdat hij vanaf zijn derde studiejaar lesgeeft op een vwo en daar zijn studie mee betaalt. Zo’n keuze is juist reuze knap van de student en nuttig voor de samenleving.

Van een liberaal als Zijlstra zou je zo’n betuttelend bewind niet verwachten. Langstuderen is niet slecht studeren. Langstuderen is de zaak en het risico van de student. Het gaat de bovenmeester of de buitenwacht niet aan om studenten te dwingen binnen vier of vijf jaar klaar te zijn. Die keuze maken ze zelf wel, ze zijn bereid per jaar een hoog collegegeld te betalen waar ze weinig voor terugontvangen behalve tijd. En ze betreden pas later de arbeidsmarkt met een diploma op zak; ook de acceptatie van dat financiële nadeel is aan de studenten zelf.

Komt nog bij dat een OCW-staatssecretaris van Nederland Kennisland, dat zich wil beroemen om een Kenniseconomie, wel drie keer zou moeten nadenken voor hij mensen de weg naar levenslang (door)leren wil belemmeren. Juist onder de ‘stapelaars’ worden mensen geteld die van huis uit het studeren niet meekregen, en op eigen kracht hun ster deden rijzen. Soms komen die er alleen via de weg hbo-wo. En soms willen ze hun inzetbaarheid vergroten, zoals bij leraren die een tweede bevoegdheid willen halen.

Ergo: de langstudeerboete dient geen zinnig doel. Hij is disproportioneel t.a.v. de (minieme) schade die universiteit en samenleving oploopt. Hij belemmert studenten om hun eigen keuzes te maken, wat zich slecht verdraagt met de grotere eigen verantwoordelijkheid die de overheid van hen eist. En hij stuurt mensen die een stapje hoger willen zetten dan ze van huis uit meekregen, het bos in.

Als ik student was, zou ik met zo’n verhaal naar de rechter stappen. Laat die ordinaire prijsindicering dan maar zitten.

This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s